Kategorie: Spojrzenie na moralność

GŁÓWNY CEL

Tym bardziej okazywała się ona „niezależną”, że za cel główny stawiała uniezależnienie wskazań etycznych od światopoglądu religijnego, ale w ten sposób sytuowała się w długowiekowej tradycji ateistycznej i idei tolerancji. Jej ideały na gruncie praktycznym godziły w tendencje prezentowane przez

WROGOŚĆ WOBEC RUCHÓW

Hasła te manifestowały skrajny antyk omunizm oraz wrogość wobec wszelkich ruchów społecznych o charakterze postępowym i demokratycznym. Tę linię polityki Kościoła niektórzy jego rzecznicy usiłowali lansować i w początkach lat powojen­nych, podejmując próbę wykorzystania okupacyjnych doświadczeń narodu w celach walki

W OBLICZU TENDENCJI

W obliczu takich i temu podobnych tendencji, Kotarbiński przyjmuje postawę bliską tradycji oświeconego racjonalizmu. W 1947 roku w artykule O urabianiu poglądów na świat i życie apeluje do samodzielności w kształtowaniu własnego światopoglądu — po uprzednim rozrachunku z katolicyzmem, „który

W OCENIE RZECZNIKÓW

Musiała to być w ocenie rzeczników „państwa chrześcijańskiego” jawna manifestacja sympatii ideologicznych i światopoglądowych. Jeśli zaś do tego głosił Kotarbiński w zakresie etyki jej niezależność od reglii, od uświęconych dyrektyw postępowania, w których problematyka postaw moralnych i wymagań wiary należy

PRZYJĘCIE PRZEZ DRUGĄ STRONĘ

Czy mogła zostać przyjęta przez drugą ze stron, biorącą udział w toczącej się walce — przez ideologię marksizmu? W gruncie rzeczy jej wskazania nigdy nie były poddawane totalnej dyskredytacji ze strony myśli marksistowskiej. Marksizm dostrzegał jej humanitarny charakter, choć wymogi

CNOTA POKORY

Z czasem jednak, gdy dyskusje światopoglądowe i ideologiczne nabrały bardziej rzeczowego charakteru, gdy minęły gorączki sporów prowadzonych z rewolucyjną zaciętością (które zresztą nie wpłynęły na kształt i charakter samego systemu etyki niezależnej), rzecznicy marksizmu docenili propozy­cje etyczne Kotarbińskiego za ich

POZA PODSTAWOWYMI TYPAMI

Poza więc pewnymi podstawowymi typami zachowań, propagowanymi przez różne systemy moralne, o specyfice moralności świadczą w głównej mierze te zespoły norm i ideałów, które wytworzone zostają przez konkretne grupy ludzkie, w tym klasy społeczne egzystujące w określonych warunkach historycznych, ekonomicznych,

DOPÓKI SĄ RÓŻNICE

Dopóki istnieją różnice w społeczno-ekonomicznym położeniu ludzi, istnieją zespoły potrzeb wynika­jących z konkretności tego położenia, z klasowego podziału społeczeństwa. Kształtują one także sferę wartości i wymogów moralnych. Moralność ogólnoludzka istnieje dotąd jedynie w sferze bądź to frazesów, bądź wytwornych etycznie

STANOWISKO W DZIEDZINIE ETYKI

Stanowisko marksizmu w dziedzinie etyki opisowej jednoznacznie formułowało tezę, weryfikowaną przez praktykę życia społecznego, że w sytuacjach konfliktów klasowych, jakie drążyły społeczeństwa ludzkie, moralność ma zawsze klasowe oblicze. Stąd też marksizm mógł zasadnie utrzymywać stanowisko, zgodnie z którym system normatywny

NIEZMIENNE CECHY ETYKI

Jak nam się wydaje, nie zmienia tej cechy etyki niezależnej nawet dyrektywa, która nakazuje w obliczu konfliktów społecznych wybierać solidarność z „gołębiem nie jastrzębiem” lub też zdecydowanie brzmiąca deklaracja, twierdząca, że jeśli „po jednej stronie mamy sprawy ludzi pracy, po

FORMUŁOWANE WĄTPLIWOŚCI

Ze stanowiska marksistowskiego mogły być również rzeczowo formuło­wane wątpliwości co do konkretno-praktycznej wartości wskazań ety­cznych Kotarbińskiego. Wiadomo wszak, że dobroć serca, prawość, szlachetność itd. nabierają swej konkretyzacji w zależności od faktu, kto, z pozycji jakich ideałów społecznych i w czyim

ABSTRAKCYJNE POJMOWANIE KRZYWDY

Dlatego też Baczko we wspomnianej już publikacji z początku lat pięćdziesiątych zwraca uwagę na abstrakcyjne pojmowanie krzywdy w tej etyce, wynikające, jak twierdzi, z nader abstrakcyjnego pojmowania człowieka, względem którego należy zachować postawę opiekuńczą. Pisze on: „W rzeczywistości zaś ludzie,